Metody oceny ekonomicznej

http://www.lset.com.sg/images/news.jpgOkres zwrotu jest najprostszą metodą od strony obliczeniowej, jednak większość księgowych preferuje analizę bieżącej wartości netto NPV oraz wewnętrznej stopy zwrotu (IRR). Metody te biorą pod uwagę większość czynników mających wpływ na efektywność inwestycji. Obie metody uwzględniają wartość pieniądza w czasie. Najprostszą metodą porównywania różnych projektów inwestycyjnych jest zestawienie stosunku ogółu kosztów inwestycji do zainstalowanej mocy lub do rocznej produkcji energii. Kryterium to nie przesądza o dochodowości przedsięwzięcia, gdyż przychody nie są brane pod uwagę. Stanowią one podstawowe kryterium oceny.



Metody statyczne


  • Metoda okresu zwrotu.

Metoda okresu zwrotu określa ilość lat potrzebnych do zwrotu zainwestowanego kapitału poprzez spodziewane korzyści. Ilość potrzebnych lat zwana jest okresem zwrotu (z ang. payback, recovery, lub break-even period).

Metoda okresu zwrotnego zwykle nie uwzględnia kosztu alternatywnego kapitału. Kosztem alternatywnym kapitału nazywamy odsetki, które można by otrzymać użytkując posiadane zasoby w inny sposób niż analizowana inwestycja. Koszty inwestycji zwykle są zdefiniowane jako koszty początkowe (prace budowlane, koszt wyposażenia elektrycznego i hydromechanicznego), korzyści zaś jako rezultaty inwestycji – roczne dochody netto spodziewane ze sprzedaży wyprodukowanej energii po odjęciu kosztów operacyjnych oraz utrzymania, przy założeniu stałej wartości pieniądza.

Często uważa się, że okres zwrotu nie powinien przekraczać 7 lat, jeśli projekt inwestycyjny małej inwestycji wodnej ma być uważany za opłacalny. Nie jest to jednak kryterium powszechnie przyjęte. Metoda okresu zwrotu nie pozwala jednak na wybór pomiędzy zastosowaniem określonych rozwiązań technicznych dla tego samego przedsięwzięcia, nie umożliwia także porównania różnych projektów, które mogłyby zostać zrealizowane przez jednego inwestora. Właściwie metoda nie ujmuje przepływów pieniężnych realizowanych poza okresem, w którym dokona się zwrot inwestycji, nie może więc mierzyć efektywności inwestycji w całym cyklu życia projektu.


Podczas analizy metodą okresu zwrotu, projekty lub zakupy o krótszych okresach zwrotu uważane są za korzystniejsze od tych z dłuższymi okresami zwrotu. Teoria zakłada, że projekty z krótszymi okresami zwrotu są bardziej płynne, stąd też reprezentują mniejsze ryzyko. Inwestor stosujący tę metodę, akceptuje projekt prowadzący do zwrotu nakładów inwestycyjnych i - jeśli jest wybór – taki, który zwróci się najszybciej. Metoda ta jest prosta w użyciu, ale ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy ważna dla inwestora jest kwestia płynności, nie uwzględnia natomiast wyraźnie zagadnienia wartości pieniądza w czasie.

  • Metoda zwrotu z inwestycji.

Metoda zwrotu z inwestycji (ROI - Return On Investment) polega na obliczeniu średnich rocznych korzyści – pomniejszonych o roczne koszty (takie jak deprecjacja) – jako procent wyjściowej wartości księgowej inwestycji. Użycie metody ROI pozwala szybko oszacować dochody netto generowane przez projekt inwestycyjny oraz może służyć jako podstawa do porównywania kilku różnych projektów. Analiza przy zastosowaniu tej metody uwzględnia zwrot kapitału przez cały cykl życia projektu (w przeciwieństwie do metody okresu zwrotu, która uwzględnia tylko okres potrzebny do zwrotu zainwestowanych środków). Z drugiej strony jednak, obliczenia ROI opierają się na danych związanych z dochodem, nie z przepływami gotówki, oraz całkowicie ignoruje kwestię wartości pieniądza w czasie. Aby obejść ten problem, używa się metod bieżącej wartości netto oraz wewnętrznej stopy zwrotu.



Metody dynamiczne


Dynamiczne metody analizy finansowej biorą pod uwagę ogół kosztów oraz korzyści w całym cyklu życia projektu inwestycyjnego oraz określony czas realizacji przepływów pieniężnych.

  • Metoda bieżącej wartości netto (NPV)

NPV (Net Present Value) jest metodą porównywania propozycji inwestycyjnych. Wartość bieżąca netto jest równa bieżącej wartości przyszłych zwrotów z inwestycji, zdyskontowanej współczynnikiem kosztu krańcowego kapitału oraz po odjęciu bieżącej wartości kosztów inwestycji. Różnica pomiędzy dochodami a wydatkami (obydwie wartości zdyskontowane stopą procentową stałą dla całego okresu analizy) tworzy wartość bieżącą netto (NPV) inwestycji. Można ją wyliczyć poprzez następujące operacje:
- wyliczenie spodziewanych wolnych przepływów pieniężnych (najczęściej w skali rocznej) jako wyników inwestycji;
- odjęcie kosztu kapitału zdyskontowanego stopą procentową uwzględniającą czas i ryzyko, aby uzyskać wartość bieżącą;
- odjęcie początkowych kosztów inwestycji – obliczenie bieżącej wartości netto (NPV).

Wartość bieżąca netto jest więc wielkością, która wyraża wartość wyników inwestycji w cenach bieżących. Jest to możliwe dzięki uwzględnieniu wszystkich przepływów pieniężnych w całym cyklu życia projektu w bieżących cenach. Realizację projektu można brać pod uwagę przy dodatniej wartości NPV. Obliczeń zwykle dokonuje się na okres 30 lat, gdyż ze względu na zastosowane metody dyskontowania przychodów i wydatków, w dalszych latach analizy stają się one mało istotne dla analizy.


Metoda bieżącej wartości netto pozwala na porównanie różnych projektów według malejącej wartości NPV. Projekty o ujemnej wartości NPV zostają odrzucone, gdyż oznacza to, że zdyskontowane korzyści w cyklu życia projektu nie są wystarczająco wysokie, aby pokryć początkowe koszty inwestycji. Spośród projektów o dodatniej wartości NPV za najlepsze będą uważane przedsięwzięcia o najwyższej wartości NPV. Wyniki obliczeń NPV wykazują wysoką wrażliwość na zmiany stopy dyskontowej, a nieprawidłowe jej oszacowanie może znacząco wpłynąć, lub nawet zupełnie odmienić ranking efektywności projektów. Jako że zmiana stopy dyskontowej może zmienić wynik analizy, powinno się jej używać bardzo ostrożnie. Dla prywatnego inwestora stopa dyskontowa musi pozwolić na wybór pomiędzy inwestycją w małą elektrownię wodną a oszczędzaniem pieniędzy przy wykorzystaniu bezpiecznych inwestycji, tj. lokat bankowych, obligacji, bonów skarbowych. Stopa dyskontowa, zależnie od stopy inflacji, zwykle zawiera się w przedziale między 5% a 12%.

Metoda ta nie rozróżnia projektów o wysokich nakładach inwestycyjnych, obiecujących określone dochody od innych, które generują takie same dochody, lecz wymagają niższych wkładów inwestycyjnych, jako że mogą one mieć taką samą wartość NPV. Stąd projekt wymagający nakładów na poziomie €1 000 000 w cenach bieżących o spodziewanych zyskach €1 100 000 będzie się charakteryzował taką samą wartością NPV, jak projekt o nakładach w wysokości €100 000 i zyskach €200 000 (wartości bieżące). Wartość NPV w przypadku obu projektów będzie równa €100 000, lecz pierwsze przedsięwzięcie wymaga dziesięciokrotnie wyższych nakładów niż drugie. Użycie stałych stóp dyskontowych przy obliczaniu NPV wywołuje kontrowersje. Najnowsze teorie ekonomiczne postulują wykorzystanie malejących stóp dyskontowych dla projektów długoterminowych – gdy cykl życia inwestycji przekracza 30 lat, w szczególności w przypadku projektów infrastrukturalnych. Przykładami takich projektów mogą być: zapobieganie zmianom klimatycznym, budowa elektrowni, czy też długoterminowe inwestycje infrastrukturalne, takie jak budowa dróg oraz kolei. Dla przykładu, na ocenę kosztów łagodzenia zmian klimatycznych istotnie wpływa fakt, że korzyści płynące z redukcji emisji mogą stać się odczuwalne w dalekiej przyszłości. Przy zastosowaniu stałych stóp dyskontowych, korzyści te są dyskontowane do poziomu zbliżonego do zera, co nie stanowi znacznego bodźca dla podejmowania działań, lecz malejąca stopa procentowa przypisuje większe znaczenie przyszłym korzyściom.


Reasumując, właściwe użycie malejących stóp dyskontowych kładzie większy nacisk na koszty i korzyści spodziewane w dalekiej przyszłości. Przedsięwzięcia inwestycyjne o strumieniu korzyści narastającym wraz z dłuższym cyklem życia projektu wydają się bardziej atrakcyjne.

Metoda wskaźnika korzyści/koszty porównuje bieżącą wartość korzyści oraz kosztów inwestycyjnych wynikających z inwestycji w elektrownię za pomocą wskaźnika Rb/c. Porównanie dotyczy strumienia przychodów i strumienia wydatków. Projekty o współczynniku mniejszym od 1 są odrzucane.


  • Metoda wewnętrznej stopy zwrotu

Analiza większych projektów inwestycyjnych z wykorzystaniem metody wewnętrznej stopy zwrotu (IRR - Internal Return Rate) uwzględnia wartość pieniądza w czasie. Zasadniczo utożsamia ona stopę procentową ze spodziewaną wartością zwrotu kapitału z inwestycji wyrażoną w euro. Gdy stopa zwrotu jest już znana, można ją porównywać ze stopami zwrotu, jakie mogłyby zostać osiągnięte poprzez wybór alternatywnych projektów lub inwestycji. Jeśli wewnętrzna stopa zwrotu jest niższa od kosztu kapitału obcego potrzebnego do sfinansowania projektu, przedsięwzięcie jest nieopłacalne. Jednak najczęściej, aby zaakceptować projekt inwestycyjny, inwestor wymaga wewnętrznej stopy zwrotu IRR o kilka procent wyższej od kosztów kapitału jako rekompensatę za podjęte ryzyko, czas oraz problemy związane z projektem. W przypadku metody wewnętrznej stopy zwrotu, istotą porównania poszczególnych projektów jest wybór projektu o najwyższej wartości IRR.


Stopę zwrotu wylicza się zazwyczaj metodą prób i błędów, obliczając przepływy pieniężne netto dla różnych stóp dyskontowych tak długo, aż ich wartość zostanie zredukowana do zera. Arkusze kalkulacyjne wyposażone są w szereg narzędzi, aby wyliczyć przybliżoną wewnętrzną stopę zwrotu.


Źródło:
1. Steller J., Henke A., Kaniecki M., Jak zbudować małą elektrownie wodną? Przewodnik inwestora, ESHA, Bruksela/Gdańsk, 2010.

Kategoria: Finanse  | Artykuł ostatnio edytowany: 14.10.2011 10:57 przez admin
<< Poprzedni Październik 2017 Następny >>
PoWtŚrCzPtSoNd
      
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31